Một hiệu ứng nhất định về nhân quyền

>> Nén hương buồn trong một ngày vui
>> Cấm dùng thiết bị nghiệp vụ xâm phạm bí mật đời tư (híc)
>> Tòa Tây Ban Nha ra lệnh bắt cựu lãnh đạo TQ về cáo buộc diệt chủng

Sự kiện Tòa án quốc gia Tây Ban Nha vừa phát lệnh truy nã và truy tố tội giết dân Tây Tạng nhằm vào ba ông lớn (Giang Trạch Dân, Lý Bằng, Hồ Cẩm Đào) cùng ba ông nhỏ (cựu lãnh đạo an ninh Kiều Thạch, cựu Bí thư Tây Tạng Trần Khuê Nguyên, cựu Bộ trưởng kế hoạch hóa gia đình Bành Bội Vân) đã thu hút sự chú ý đặc biệt dư luận. 

Đụng tới nóc! Sự việc xảy ra chỉ vài tháng sau khi Trung Quốc và Tây Ban Nha kỷ niệm 40 năm quan hệ ngoại giao và chỉ hơn một năm sau khi Ngô Bang Quốc, trong chuyến công du Tây Ban Nha tháng 5-2012, còn nói quan hệ hai nước trở nên “tốt nhất hơn bao giờ hết trong lịch sử”. Một trong những nhân chứng của Tòa án quốc gia Tây Ban Nha là viên bác sĩ Mỹ Blake Kerr, người cho biết mình từng chứng kiến các vụ cưỡng ép phá thai và triệt sản mà an ninh Trung Quốc thực hiện tại Tây Tạng thập niên 1980-1990. 

Đây không là lần đầu tiên Tòa án quốc gia Tây Ban Nha gây cú sốc trong quan hệ ngoại giao giữa nhà nước Tây Ban Nha với nước ngoài. Năm 1998, thẩm phán điều tra Tây Ban Nha Baltasar Garzón từng phát lệnh truy nã Augusto Pinochet. Thành lập năm 1977, Tòa án quốc gia Tây Ban Nha có quyền tài phán phổ quát (universal jurisdiction) trong việc theo đuổi điều tra và truy tố tội phạm chiến tranh thế giới hoặc những tội ác vi phạm luật pháp quốc tế chống loại loài người và diệt chủng. Từ đó đến nay, Tòa đã kết tội các viên chức Rwanda, cựu sĩ quan Nazi, quân đội Israel… Năm 2009, họ còn cáo buộc một số viên chức chóp bu trong Nội các George W. Bush tội vi phạm luật quốc tế trong việc tra tấn tù nhân tại Guantanamo. Nói vậy để thấy cách thức làm việc độc lập của Tòa án quốc gia Tây Ban Nha. Chính phủ Tây Ban Nha đã gặp không ít rắc rối ngoại giao bởi những màn thọc gậy bánh xe của Tòa án quốc gia nước mình nên đã tìm cách hạn chế quyền điều tra-truy tố bằng việc đưa ra qui định rằng chỉ những vụ việc liên quan trực tiếp đến Tây Ban Nha thì Tòa mới được phép thụ lý. Lần này, vụ Tây Tạng lại nằm gọn trong luật định, bởi một trong những nguyên đơn, Thubten Wangchen, là người Tây Tạng mang quốc tịch Tây Ban Nha! 

Bắc Kinh tất nhiên chỉ trích gay gắt Tòa án quốc gia Tây Ban Nha. Thật ra thì Tòa án quốc gia Tây Ban Nha không thể đụng được cái móng chân của tam đại nhân Giang Trạch Dân, Lý Bằng, Hồ Cẩm Đào nhưng vụ việc cũng ít nhiều làm mất uy tín Trung Quốc, trong bối cảnh làn sóng chống Trung Quốc của người Tây Tạng dâng cao hơn bao giờ hết. Tháng 10-2013, có tin cho biết an ninh Trung Quốc đã nổ súng vào nhóm biểu tình Tây Tạng làm bị thương 60 người. Từ năm 2009 đến nay, hơn 120 người Tây Tạng đã tự thiêu để phản đối ách cai trị của Hán tộc Trung Quốc. 

Và dù gì, vụ việc cũng tạo ra một hiệu ứng nhất định đối với các nước EU lâu nay vốn phớt lờ vấn đề nhân quyền tại Tây Tạng. Nó như một tiếng chuông nhắc nhở giới chính trị gia EU đừng quên Tây Tạng khi chơi với Trung Quốc và nên dùng Tây Tạng để gây sức ép Trung Quốc trong các đàm phán quan hệ mậu dịch-kinh tế. Nó có giá trị gần tương tự vụ Na Uy chơi “xỏ lá” Trung Quốc khi trao Nobel Hòa bình cho Lưu Hiểu Ba năm 2010. Trong bối cảnh các chính phủ EU, đang lún nợ, tỏ ra nhún nhường để tìm được đồng vốn đầu tư Trung Quốc, thì sự lên tiếng của các thể chế độc lập như Tòa án quốc gia Tây Ban Nha hoặc Ủy ban Nobel Na Uy tỏ ra có giá trị cảnh báo nhất định, đặc biệt đối với các nước hành xử theo kiểu rừng rú giang hồ. 

Không biết những ngày tới phản ứng cụ thể của Bắc Kinh như thế nào đối với Madrid nhưng chắc chắn quan hệ cũng bị ảnh hưởng. Đúng là bang giao hai nước đang rất nồng ấm. Tháng 5 rồi tháng 9-2012, (Thủ tướng) Ôn Gia Bảo gọi điện cho Thủ tướng Jose Luis Rodriguez Zapatero. Tháng 11-2012, Phó Chủ tịch Tập Cận Bình cũng tạt qua Mallorca (trong chuyến công du châu Phi) và “hai bên ăn tối vui vẻ” với sự tiếp đãi của nữ Ngoại trưởng Trinidad Jimenez. Tháng 12-2012, phiên họp lần thứ 22 của Ủy ban mậu dịch-kinh tế hỗn hợp Tây Ban Nha-Trung Quốc cũng được tổ chức tại Bắc Kinh…

Nguồn: FB Mạnh Kim


Xem thêm:
- Nỡm ạ, vậy là đã rõ!
- Tên Voi Hămđi ở Bắc Giang
- Tôi chả thấy ý nghĩa chính trị gì ở đó cả

Thế là Trung Hoa nổi giận

>> Tham nhũng tinh thần
>> Bộ trưởng nên đấm ngực và nói: “lỗi tại tôi”!
>> “Mau với chứ…” Ban Nội chính và bác Nguyễn Bá Thanh ơi!


Trần Khải

Hôm Thứ Sáu 11-10-2013, Trung Quốc đã nổi lôi đình, chỉ trích một đơn kiện ở Tây Ban Nha níu áo Cựu chủ tịch TQ Hồ Cẩm Đào ra tòa về những vi phạm nhân quyền ở Tây Tạng.

Bà Hua Chunying, phát ngôn nhân Bộ Ngoaị Giao TQ, nói: “Tây Tạng là một phần bất khả tách rời của Trung Quốc. Chúng tôi mạnh mẽ chống lại bất kỳ quốc gia nào hay cá nhân nào can thiệp vào nội bộ TQ với cớ là chuyện liên hệ tới Tây Tạng.”

Những lời trên của bà Hua đưa ra sau khi một tòa án Tây Ban Nha chấp nhận xét xử đơn kiện Hồ Cẩm Đào, một phần trong cuộc điều tra về cáo buôc rằng Hồ thực hiện chính sách diệt chủng ở Tây Tạng các thập niên 1980s và 1990s.

Tòa án Tây Ban Nha sẽ xét xử Hồ Cẩm Đào, cựu chủ tịch Trung Quốc, về cáo buộc tội diệt chủng. Bản tin Phayul cho biết như thế. Sau đây là bản dịch toàn văn.

Hôm Thứ Năm 10-10-2013, Tòa Hình Sự Khu Vực 4 thuộc Tòa án Quốc gia Tây Ban Nha (Audiencia Nacional) ra phán quyết cho kháng án trình lên bởi CAT (Comite de Apoyo al Tibet) để tòa sẽ xét xử các cáo buộc nhắm vào giới lãnh đạo Trung Quốc, về các tội chống lạị dân tộc Tây Tạng.

Hồ sơ này trước đó đã bị bác bỏ vào ngày 6 tháng 9-2005. Quyết định bác bỏ đơn kiện đó có vẻ như cho thấy trái nghịch với bộ luật căn bản làm nền tảng cho Thủ Tục Hình Sự Tây Ban Nha (Spanish Judicial Procedure), và một tiền lệ tư pháp hiện nay về việc áp dụng thẩm quyền phổ quát tại tòa án Tây Ban Nha. Lúc đó, tòa cũng bác bỏ người đồng khiếu kiện và là công dân Tây Ban Nha, ông Thupten Wangchen, ra khỏi việc hỗ trợ tư pháp. Trong bản phúc trình, công tố viên của Tòa Số 2 phán quyết rằng không có đủ “nối kết quốc gia” để cho tòa áp dụng nguyên tắc thẩm quyền phổ quát.

Tòa trước đây đã bác bỏ một đơn kháng cáo vào ngày 11 tháng 6-2013, với sự hỗ trợ của công tố nhà nước, về yêu cầu của CAT để mở rộng đơn kiện bao gồm cả cựu Chủ tịch nước Trung Quốc. Sau khi nghe kháng cáo vào ngày 29-7-2013, tòa nói rằng bây giờ tòa chấp nhận xét các biện luận của CAT để bao gồm cả Hồ Cẩm Đào vào danh sách những người bị tố cáo về tội diệt chủng.

Tòa lý luận rằng quyết định trước đó phải bị đảo ngược bởi vì một trong nhóm đứng đơn, ông Thubten Wangchen, là một công dân Tây Ban Nha và bởi vì Trung Quốc không thực hiện cuộc điều tra riêng về các cáo buộc.

Tòa có thể xét xử các hồ sơ về tội ác chống nhân loại bất cứ nơi nào xảy ra ngoài lãnh thổ Tây Ban Nha dựa vào nguyên tắc pháp lý thẩm quyền phổ quát. Hồi năm 2009, thẩm quyền phổ quát này hạn chế đối với các đơn kiện mà công dân Tây Ban Nha là nạn nhân các tội như thế.

Quyết định của tòa theo sau một diễn tiến dài khởi sự từ năm 2005, khi các nhóm nhân quyền Tây Ban Nha, một trong các nhóm đó lãnh đaọ bởi Wangchen, yêu cầu tòa tuyên bố rằng 7 nhà lãnh đạọ Trung Quốc, bao gồm cả cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân và cưụ Thủ tướng Lý Bằng đã phạm tội ác chống nhân loại thực hiện bởi chính quyền TQ ở Tây Tạng. Không ngạc nhiên gì, Trung Quốc đã ầm ĩ chỉ trích các diễnt iến tư pháp này.

Hồ Cẩm Đào đã giữ chức Bí Thư Đảng Khu Vực Tự Trị Tây Tạng từ 1988 tới 1992, chỉ huy đàn áp dữ dôị các cuộc biểu tình chống Trung Quốc hồi năm 1989.

Tòa Tây Ban Nha công nhận “rằng tội ác diệt chủng nhắm vào Tây Tạng, và các chánh án công nhận rằng việc truy tố Hồ Cẩm Đào tới vào giây phút tư pháp chính xác “đúng vào lúc tư cách miễn nhiệm ngoại giao của Hồ hết hạn,” theo cơ quan CAT (một tổ chức đứng tên kiện trong hồ sơ này) bản doanh ở Madrid viết trong một bản văn.

Alan Cantos của cơ quan CAT nói, “Chúng tôi ước muốn hồi hướng thành công tư pháp này không chỉ tới các nạn nhân, nhưng cũng tới hàng ngàn ‘chiến sĩ tự do’ và để tưởng nhớ tất cả những người tự thiêu trong và ngoài Tây Tạng, và cho những ai liều thân và liều cả sự tự do của họ khi đối diện với sự thụ động của cộng đồng quốc tế mà sự im lặng của họ là đồng lõa với diệt chủng. Ý nghĩa của công lý và quyết tâm vì sự thật được nêu cao trong trận đánh pháp lý này trong đó là niềm tin tưởng vào giá trị của sự bất bạo động.”

Toàn văn bản tin vừa dịch xong ở trên, nhưng cần ghi nhận: Bản tin chỉ nói rằng Tòa Tây Ban Nha đồng ý xét xử, bao gồm cả Hồ Cẩm Đào, nhưng không nói rõ là bao giờ tòa sẽ họp.

Và sẽ diễn tiến tới đâu?

Báo South China Morning Post hôm Thứ Sáu 11-10-2013 ghi lời Nina Jorgensen, phó giáo sư Luật Khoa tại đại học Chinese Univeristy of Hong Kong, nói là thế nào cũng có vài phản ứng vì Bắc Kinh rất ghét những màn này, “Nhưng nhiều phần sẽ thấy là không có bao nhiêu chuyện xảy ra. Hồ sơ kiện này gây chú ý tới vấn đề và cho các nạn nhân ít nhất một cơ hội để gây chú ý tới những lời họ cáo buộc.”

Thực tế, chuyện này đúng là con cóc đi kiện ông Trời. Vì Tây Ban Nha đang thất nghiệp tới 26%, và các lễ hội bò chạy và đấu bò đang đếm tiền từ du khách tới từ Hoa Lục. Tòa này sẽ bị chính phủ can thiệp không bằng cách này thì cũng cách kia. Ai cũng thấy thế.

Nhưng níu áo ra tòa được, dù họ Hồ sẽ không bao giờ đặt chân tới Tây Ban Nha nữa, nhất định là một chiến thắng tạm thời cho nhân quyền.

Nguồn: Việt Báo


Xem thêm:
- Bá quyền văn hóa đe dọa Việt Nam
- Ai sẽ làm luật sư cho Trương Duy Nhất?
- Lên bờ xuống ruộng trước khi nhận giải Nobel