Bị cấm cửa!

>> Làm rõ 'vùng cấm' và cơ hội báo tư nhân
>> Sao xã hội này vô cảm?
>> Những kẻ giết người bằng nước lũ

Cái giá phải trả cho loạt phóng sự đắt xắt ra miếng của báo chí phương Tây nhằm vào hậu trường chính trị lẫn sự thao túng quyền lực của giới chóp bu Trung Quốc là đây: Bị cấm cửa! 

Chưa bao giờ phóng viên phương Tây gặp nhiều trở ngại tác nghiệp bằng lúc này tại Trung Quốc. Mới đây nhất, hai website tiếng Hoa của Wall Street Journal và Reuters đã bị “niêm phong”; và thượng tuần tháng 11-2013, phóng viên lão làng của Reuters, Paul Mooney 63 tuổi – từng viết cho Newsweek, Chronicle of Higher Education và South China Morning Post, với ba thập niên “chiến đấu” tại châu Á trong đó có 18 năm lăn lộn ở Trung Quốc – cũng bị từ chối visa (Mooney rời Trung Quốc vào tháng 9-2012 khi visa cũ hết hạn). Website Bloomberg News và New York Times thì đã bị chặn hơn một năm qua (Bloomberg “đánh” một bài về tài sản Tập Cận Bình và New York Times “chơi” một phóng sự chi tiết về sự giàu có của gia đình Ôn Gia Bảo). Năm 2012, văn phòng hãng tin Al Jazeera English tại Bắc Kinh đã phải đóng cửa sau khi nhà cầm quyền Trung Quốc không chỉ khước từ visa mà còn trục xuất phóng viên Melissa Chan – phóng viên nước ngoài đầu tiên bị “tiễn khách” như vậy trong 14 năm…

Đầu tháng 11-2013, tổng biên tập Bloomberg, Matthew Winkler, đã phải gác hai bài điều tra với nội dung nhạy cảm. Winkler nói rằng, để có thể tiếp tục làm báo “trong môi trường không khác mấy so với thời Đức quốc xã” ở Trung Quốc, họ phải biết nhịn. Trong cuộc họp nội bộ, Winkler nói: “Nếu đăng bài báo, chúng ta sẽ bị đá khỏi Trung Quốc”. Sau bài báo về Tập Cận Bình năm 2012, hoạt động Bloomberg tại Trung Quốc đã bị ảnh hưởng. Phóng viên gặp khó khăn trong việc tìm chỗ ở và doanh số bị giảm, khi nhiều công ty-cơ quan Trung Quốc được lệnh cấm mua Bloomberg News. 

Cần nói thêm về hai phóng sự vượt lằn ranh đỏ mà Bloomberg thoạt đầu chỉ định “tự ý đục bỏ” vài đoạn nhưng sau đó buộc phải cất hẳn vào ngăn kéo. Hồ sơ điều tra đầu tiên là của hai nhà báo Michael Forsythe và Shai Oster, viết về một tỉ phú Trung Quốc với những mối quan hệ mờ ám trong nhóm lợi ích gồm thân nhân của cựu và đương kim thành viên Bộ chính trị. Cho đến tháng 10-2012, không biên tập viên nào của Bloomberg nghĩ rằng bài báo không được xài dù người ta đã soi đi soi lại nhiều lần với tiến trình kiểm tra chéo thông tin. Tiến trình biên tập lần cuối thật ra bắt đầu từ tháng 9-2012, với sự giám sát của hai biên tập viên cao cấp. Đầu tháng 10, một luật sư của hãng tin Bloomberg đề nghị chỉnh sửa đôi chút về câu chữ. Cá nhân sếp tổng Winkler cũng xem kỹ và đề nghị sửa vài chi tiết nhỏ. Thế rồi giữa tháng 10, tự nhiên có tin bài báo bị gác! Số phận bài điều tra thứ hai cũng tương tự. Đó là bài của phóng viên Cathy Chan, nói về một số “thái tử đỏ” có chân có cẳng trong các ngân hàng nước ngoài… (mở ngoặc, trong số đề ngày 13-11-2013, dealbook.nytimes.com đã tung ra một bài điều tra cho biết, ngân hàng JPMorgan Chase có những mối quan hệ mờ ám với Ôn Như Xuân, con gái của Ôn Gia Bảo)…

Thật ra thì khi tác nghiệp ở Trung Quốc, phóng viên phương Tây đã phải thuộc lòng một “cẩm nang báo chí” hoàn toàn khác với cẩm nang mà họ được dạy theo chuẩn báo chí phương Tây, đơn giản bởi họ phải làm việc trong một môi trường thông tin hoàn toàn khác phương Tây, nơi sự minh bạch là một… bức màn đen mà mọi nỗ lực soi thủng nó lại đồng nghĩa với sự thách đố hoặc thậm chí chống đối chính quyền!

Nguồn: Manh Kim


Xem thêm:
- Cũng sắp hết năm rồi còn gì?!
- Tham nhũng: Rõ mười mươi rồi nhé!
- Đại biểu Quốc hội phải bàn những vấn đề gì?!

Ông thật đáng thương, thưa GS!

>> GS.Nguyễn Lân Dũng: Không tin sẽ xách ba-lô lên và lao vào chỗ chết
>> Bạc Hy Lai bị tuyên án chung thân (nhân tiện mời bà con xem lại bài >>> này!)
>> Bạc Hy Lai ở tù như 'khách sạn', mãn hạn sớm?
>> Bắc Kinh muốn loại Bạc Hy Lai vĩnh viễn khỏi chính trường

Vụ việc Huyền Chip - cô bé sinh năm 90 đi du lịch bụi qua 25 nước chỉ với 700 USD ban đầu và xuất bản 2 tập sách kể lại hành trình của mình đã làm xôn xao báo giới và mạng xã hội trong tuần qua.

Người hâm mộ, kẻ chê bai, đủ cả. Nói chung, ở xã hội xứ An-nam với đa phần cần lao não phẳng, chưa một lần đi khỏi biên giới của đất nước hình chữ S này thì chuyện như vậy đã là như cơm bữa. Chẳng gì xa xôi, mới gần đây thôi, những vụ việc như bà Tưng, nhạc sỹ Nguyễn Ánh 9, cơm 2k hay trên Facebook của Bill Gates đã nói lên điều đó.

Về quan điểm riêng của người viết, việc cô bé này làm được những điều như trên rất đáng khâm phục. Nó thể hiện được bản lĩnh, tư duy, khả năng tự học hỏi và khả năng thích ứng với những môi trường sống mới lạ, điều mà hầu hết các bạn trẻ của xứ An-nam chưa có và chưa làm được.

Tuy nhiên, có những điều cô bé này cũng nói lên hơi quá (đến mức có thể cho là nói phét), và dĩ nhiên người đọc nhận ra sự phi lô-gic trong đó. Điều đó cho thấy sẽ có rất nhiều sự thật mà cô bé không muốn đưa vào trong sách, dẫn tới sự phi lô-gic nói trên.

Chuyện của cô bé, người viết không muốn bình luận thêm, và coi như một chuyện rất bình thường trong xã hội. Tuy nhiên, việc liên quan đến cô bé này thì bắt buộc phải viết ra.

Đó chính là chuyện ông GS Nguyễn Lân Dũng tham gia giới thiệu sách và trả lời trước báo chí về cô bé. Phải nói đây là một sự nâng bi (theo nghĩa bóng) một cách thô thiển và thiếu tự trọng của một ông già đã 76 tuổi, có đủ học hàm học vị (GS.TS, NGND), có một thời gian dài tham gia nghị trường.

Tại sao người viết lại phải nói nặng nề như thế? Vậy, hãy xem ông này đã nói những gì.

Tại buổi họp báo giới thiệu sách của cô bé (19/9), ông này phát biểu trước báo giới: “Đừng để Huyền Chip lấy trai Tây”. Một câu nói thể hiện sự hiểu biết về xã hội và phông văn hóa của ông này rất kém và rất tự ti dân tộc.

Người viết đã có rất nhiều bài phê phán thói hư tật xấu của một bộ phận người Việt, cũng làm việc không ít với Tây, cũng đi lượn được vài nước văn minh. Điều ai cũng biết là đâu cũng có người giỏi, người dốt; đâu cũng có nơi văn minh, nơi lạc hậu; đâu cũng có người giàu người nghèo;… Mặc dù, cũng phải ghi nhận về cơ bản đàn ông Tây (nói chung) ít tính xấu hơn đàn ông Việt, họ sống có trách nhiệm với gia đình, với xã hội nhiều hơn đàn ông Việt.

Nhưng điều đó không có nghĩa là đàn ông Tây là chuẩn mực mà đàn ông Việt phải hướng đến, cũng không có nghĩa là đàn ông Việt kém đàn ông Tây.

Ấy thế mà ông GS này lại phát ngôn một câu như một cái tát vào mặt “trai Việt”. Chả lẽ cả xứ An-nam này không có một chàng trai chưa vợ nào đủ xứng đáng với một cô bé 23 tuổi nhan sắc ở mức trung bình yếu, chưa có trình độ chuyên môn, chưa có bằng cấp chuyên môn và chỉ nổi tiếng khi đi du lịch bụi ở nước ngoài với sự trợ giúp của truyền thông?

Tầm là GS, cựu nghị, đã đi hơn 40 nước trên thế giới (như ông ta khoe), ai lại nói “Dốt” đến thế!

Tiếp đến trả lời phóng viên Infonet, ông này nói về cách viết của cô bé này: “có những câu văn mà tôi nghĩ là các nhà văn không viết nổi” và “Đọc xong cuốn này, tôi có cảm giác các nhà văn, nếu nói hơi quá là phải thấy xấu hổ, nói đúng hơn là phải thấy tủi thân”.

Người viết chưa thấy các nhà văn lên tiếng, hay là họ không thèm chấp câu nói hạ tiện này của ông GS? Mặc dù không phải là nhà văn, cũng chẳng thừa thời gian để khóc mướn. Nhưng người viết thấy ông GS này hình như bị “sướng quá hóa rồ”.

Không biết ông đã đọc được mấy quyển sách của các nhà văn xứ An-nam mà dám so sánh như vậy? Và mặc dù ông đã già, nhưng vẫn còn nhiều nhà văn gạo cuội của nước nhà già hơn ông.

Là nhà giáo, nhà khoa học, ai lại phát ngôn hàm hồ đến như vậy!

Vẫn trên Infonet, ông lại nói: “Và điều quan trọng nữa đọc xong cuốn sách, ta thấy mình lớn lên. Bản thân tôi năm nay 76 tuổi rồi mà cũng thấy lớn lên”. Quan điểm riêng của người viết, ông này nói một câu cực kỳ thiếu tự trọng và trách nhiệm.

Không biết những thế hệ học trò của ông sẽ nghĩ gì khi phải học với một người thầy “chưa chịu lớn” này?

Không hiểu những đồng nghiệp của ông sẽ nghĩ gì khi khi đã trót trao đổi chuyên môn, học thuật trong giảng dạy, nghiên cứu với một người “chưa chịu lớn” này?

Không biết những người dân đã tín nhiệm bầu ông làm đại biểu quốc hội sẽ nghĩ gì khi đã trót đặt niềm tin vào người “chưa chịu lớn” này?

Và không biết nhân dân sẽ nghĩ gì về nền giáo dục nước nhà khi có một ông GS.TS.NGND “chưa chịu lớn” này?

Không hiểu 2 cuốn sách tự sự của một cô bé đi du lịch bụi ghê gớm đến mức nào? Hay vì một lý do “bùa mê thuốc lú” gì đó khiến một ông GS 76 tuổi nhảy cẫng lên khi phát hiện ra mình đã lớn lên sau khi đọc nó, cứ như là Archimedes trần nhồng nhộng chạy khắp nơi khoe đã tìm thấy nguyên lý của lực đẩy?

Chỉ có thể nói một câu: “một sự nâng bi quá trơ trẽn”.

Vẫn trên Infonet, ông lại nói: “Cuốn sách của Huyền Chip ngồn ngộn thông tin” và “Thật đáng tiếc cho những ai chưa đọc cuốn sách này”.

Không hiểu một ông GS đã từng viết sách có hiểu nghĩa của từ “ngồn ngộn” này là gì không nữa? Và cũng không hiểu ông lấy tiêu chí gì để phán xét những người chưa đọc cuốn sách này?

Nói ra không phải để khoe khoang, người viết cũng đã đọc tầm vạn quyển sách: hay có, dở có, triết có, lý luận có, hiện thực có, ảo tưởng có,… Thế nên người viết chả thấy có gì “đáng tiếc” đối với những ai chưa đọc sách này. Một cuốn sách bình thường, chỉ ở mức cung cấp thông tin, hình ảnh, pha chút mạo hiểm và chút tự sự cá nhân của một cô bé đi du lịch bụi.

Kẻ “đáng tiếc” phải là ông GS này mới đúng!

Không biết có phải từ khi rời nghị trường, ông ít được truyền thông chú ý nên muốn thông qua sự kiện này để tìm lại chút hình ảnh của mình trong con mắt cần lao?

Hay vì một lý do gì mà không ai biết, chỉ một mình ông biết?

Cho dù vì bất cứ lý do gì, thì cũng không đáng để một người “đức cao vọng trọng” như ông tự trét bùn (đáng ra phải dùng từ nặng hơn) vào mặt mình như thế.

Trước đây, người viết vẫn kính trọng ông trên giác độ ông là người đi trước, có nhiều thành tích trong giảng dạy và nghiên cứu, để lại nhiều hình ảnh đẹp trong nghị trường.

Nhưng sau những phát biểu về cô bé Huyền Chip, người viết đành phải dẹp sự kính trọng đó sang một bên để nói với ông câu này: “Ông thật đáng thương, thưa GS!”.

(@ by Baron, 2013)
Nguồn: Tản mạn và cảm nhận.

Xem thêm:
- Đấu tố?!
- Bò khát bia!
- Phan Châu Trinh và 10 bi ai của dân tộc