Khi chiếc áo quyền lực được trao không đúng chỗ!

>> Giá gas tăng, ai hưởng lợi?
>> Vụ án Dương Chí Dũng: Thật khó hiểu!
>> Chúng ta vừa giàu hẳn lên!
>> Vì sao những cán bộ khiến ông Chấn đi tù oan không chịu từ chức?
>> Trung Quốc đã rút ra được bài học mới từ sự sụp đổ của Liên Xô


Khánh An

(NB&CL) - Vụ dân phòng, trật tự đô thị phường 25, quận Bình Thạnh - TP. HCM đánh đập một người buôn bán hàng rong đã làm nhiều đại biểu HĐND TP. HCM bức xúc và nhân dân cả nước phẫn nộ. Trật tự, dân phòng cậy quyền “múa gậy” thị uy với dân không phải mới. Dân phòng dùng gậy chặn xe dân thay cảnh sát giao thông xuất hiện trên nhiều tuyến đường tại Hà Nội từng làm cho người dân “sôi máu”. Dân phòng không dừng lại ở việc giữ trật tự, mà xông vào chặn xe, thu chìa khóa, quát nạt người đi đường bằng những lời lẽ rất thiếu văn hóa. Và bây giờ là đánh người dân phải nhập viện. Ai cho dân phòng cái quyền hành hung người dân là câu hỏi mà cơ quan chức năng sẽ phải trả lời dân cho thấu đáo!

Câu chuyện xảy ra rất đau lòng. Hình ảnh, clip anh Trịnh Xuân Tình bị còng tay và bị đánh ngất xỉu nằm dưới đất được đưa lên mạng đã làm dư luận phẫn nộ. Không ai có thể chấp nhận hành động côn đồ của những người khoác áo trật tự và dân phòng. Phó trưởng Ban văn hóa – Xã hội HĐND TP. HCM Nguyễn Hồng Hà phát biểu: “Thực thi nhiệm vụ thì cương quyết nhưng phải thể hiện tính nhân văn. Không ai được phép đánh người dân và tất nhiên, trong trường hợp người dân kháng cự thì có thể có những va chạm xảy ra, nhưng cố ý đánh người không có khả năng chống đỡ là không được. Tôi đề nghị các cơ quan chức năng cần phải tìm hiểu, làm rõ và xử lý một cách cụ thể sự vụ này và có biện pháp chấn chỉnh để tránh tái diễn”. Dân mình còn khổ. Không ai muốn đem thân đi làm phận hàng rong, nhưng đó là cách mưu sinh của họ. Tại cuộc họp HĐND TP. HCM ngày 10/12, đại biểu Lê Trương Hải Hiếu cho rằng, còn một bộ phận người dân rất nghèo. Nếu họ buông vỉa hè ra thì không biết sống bằng gì. Sự chia sẻ này rất thực tế, cho nên, dù việc dẹp hoạt động buôn bán hàng rong, lấn chiếm lòng lề đường là cần thiết và phải làm, nhưng không thể để xảy ra việc hành hung người dân.

Trật tự, dân phòng cậy quyền “múa gậy” thị uy với dân không phải mới. Dân phòng dùng gậy chặn xe dân thay cảnh sát giao thông xuất hiện trên nhiều tuyến đường tại Hà Nội từng làm cho người dân “sôi máu”. Dân phòng không dừng lại ở việc giữ trật tự, mà xông vào chặn xe, thu chìa khóa, quát nạt người đi đường bằng những lời lẽ rất thiếu văn hóa. Còn nhiều vụ khác như dân phòng là hung thủ hoặc nghi phạm liên quan đến các vụ đánh chết người từng xảy ra ở Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, Nghệ An. Các vụ án này cho thấy, dân phòng quá lạm quyền và đến lúc phải có biện pháp chấn chỉnh.

Xung quanh vụ việc này, xin không bàn đến cách hành xử kiểu “cậu giời” của một số dân phòng nữa, vấn đề là lỗi ở đâu? Và người ta bây giờ biết ứng xử với dân phòng như thế nào? Chính quyền có còn cần phải duy trì lực lượng này để phục vụ cho hoạt động của mình nữa không? Rõ ràng, dân phòng là lực lượng công quyền được thừa nhận bằng nhiều văn bản quy phạm khác nhau. Cũng thừa nhận rằng, dân phòng đang làm được nhiều việc để giữ gìn trật tự văn minh đô thị. Nhưng đáng tiếc một bộ phận của lực lượng này đang bộc lộ nhiều vấn đề nghiêm trọng.

Ra đường, hình ảnh dân phòng giờ đây gắn với việc múa gậy bắt xe, bạo lực đường phố để bắt người hàng rong, đá thúng đụng nia để dẹp hàng quán vỉa hè; đập phá bàn ghế để... đối phó với quán trà đá. Và, họ cũng có cả vạn lý do để bao biện cho việc làm của mình, tất cả đều hợp lý. Hợp lý tới nỗi, ngay cả người đứng đầu dân phòng trong vụ đánh người bất tỉnh ở TP.HCM vừa qua còn cho rằng dân phòng đang đánh thì nạn nhân... lăn ra ngủ(?!) chứ không bị ngất(?!). Rồi họ còn cho rằng đó là chuyện bình thường, không có gì to tát, bởi họ đang thực thi nhiệm vụ.

Thực ra, trách dân phòng, nhất là một số dân phòng có hành vi bạo lực cá biệt cũng khó. Điều cần quan tâm phải là cơ quan đã tạo ra những con người ấy và dung dưỡng để biến họ trở thành những kẻ chuyên đi bắt nạt. Khoác lên mình tấm áo chính quyền, có lẽ nhiều dân phòng ngộ nhận về giá trị bản thân nên mặc sức múa gậy, lạm quyền. Vì thế, lực lượng này cần phải được nhận diện kĩ hơn về phương diện pháp lý, để những vụ dùng dùi cui, còng tay hành dân, để những hình ảnh ngông nghênh ngồi xe dạo phố, múa gậy tứ tung phản cảm bớt nhức nhối. Những chiếc áo quyền lực cần được trao để đảm bảo luật pháp được thực thi. Song quyền lực không thể trao cho những con người không đủ khả năng nhận thức được giới hạn của quyền lực. Trong số những dân phòng hàng ngày đuổi bắt, giành giật mớ rau, bó hoa của người bán hàng rong trên đường phố, bao nhiêu người biết được việc lập biên bản vi phạm hành chính là điều bắt buộc trong quy trình xử lý vi phạm? Bao nhiêu dân phòng thuộc những quyền hạn và trách nhiệm của bảo vệ dân phố được quy định trong Nghị định 38/2006/ND-CP? Những chiếc áo của nhân viên công vụ là hình ảnh của quyền lực Nhà nước, nhằm góp phần giữ gìn kỷ cương, đảm bảo trật tự trị an cho xã hội. Nhưng khi quyền lực Nhà nước, thông qua bộ sắc phục, được khoác lên người những kẻ không đủ khả năng nhận thức về quyền lực, điều đó chắc chắn sẽ làm biến dạng quyền lực Nhà nước, và trở thành phương tiện để thỏa mãn chứng ngộ quyền của những người vốn không được chuẩn bị để sử dụng quyền lực. Với chiếc áo quá rộng, khi họ vung tay nhằm vào cái xấu, sẽ có lúc những cái vung tay trở thành những cú đấm nhằm vào mặt lương tri.

Xem thêm:
- Hắn làm chính trị
- Sủa giọng Sài Gần
- Cần lao chơi đồ cổ

Bệnh vô cảm và định hướng sai lầm từ truyền thông

>> Hà Nội: Bị phóng viên truy đuổi, tên cướp táo tợn bỏ cả xe máy chạy thoát thân
>> Bất động sản Việt Nam sẽ tiếp tục bế tắc
>> Ham cá độ quá!
>> Dành riêng cho các quý ông!

SK&ĐS - Cách đây ít lâu, khi chở con bằng xe máy trên đường Tân Kỳ Tân Quý (Bình Hưng Hòa- TP.HCM), tôi đã bị một tên cướp giật mất chiếc ba-lô treo phía đầu xe. Trong ba-lô có toàn bộ giấy tờ tùy thân, tiền bạc, thẻ ngân hàng và đặc biệt là chiếc laptop lưu trữ rất nhiều tư liệu quan trọng.

Theo đúng phản xạ tự nhiên, tôi vội vàng tăng ga rượt theo tên cướp, vừa chạy vừa la to mong nhận được sự giúp đỡ của người đi đường. Lúc đó đường không vắng, nhưng tuyệt đối không có một người nào hỗ trợ tôi truy đuổi tên cướp, dù rằng chiếc xe máy cũ kỹ của hắn chỉ chạy cách đầu xe tôi vài mét. Cuộc rượt đuổi kéo dài hàng chục phút và chỉ dừng lại khi tôi nghe tiếng đứa con 9 tuổi sợ hãi thét lớn phía sau. Tôi dừng xe, bất lực nhìn theo tên cướp nhởn nhơ chạy khỏi tầm mắt, không khỏi cảm giác thất vọng tới bẽ bàng trước sự vô cảm của hàng trăm người đi đường khi chứng kiến tai nạn của mình.

Sau khi chia sẻ sự việc với một người bạn đang định cư tại Mỹ, bạn tôi đã phân tích các tình huống khiến tôi phải thay đổi hoàn toàn suy nghĩ của mình. Theo lời bạn, từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, trẻ em Mỹ đã được dạy kỹ năng trong trường hợp tương tự là tuyệt đối không được chống trả, đảm bảo an toàn tính mạng bản thân là việc ưu tiên. Điều duy nhất cần làm là cố gắng ghi nhớ những dữ liệu liên quan tới kẻ cướp để dễ dàng hơn cho công tác điều tra. 

Vậy là dù gặp chuyện rủi ro, nhưng bản thân tôi cũng có cái may vì đã gặp tên cướp  khá “tử tế” khi hắn chỉ cướp tài sản chứ không cố ý đạp mẹ con tôi té ngã, gây chấn thương, hay thậm chí dẫn tới tử vong như bao trường hợp khác. Tôi cũng thử đặt mình vào địa vị người đi đường: họ sẽ làm được điều gì nếu như có hảo ý giúp tôi vào lúc đó. Khó có khả năng họ có thể cướp lại tài sản cho tôi từ tên cướp, và nếu như có tai nạn xảy ra, thì chắc chắn tôi không có khả năng đền bù vật chất và ơn nghĩa xứng đáng với hậu quả gián tiếp gây ra cho họ.

Thời gian gần đây truyền thông trong nước thường đồng loạt ca ngợi nhiều hiệp sỹ bắt cướp như là những tấm gương đáng để học tập trong bối cảnh con người sống vô cảm hiện nay, nhưng hóa ra họ lại vô tình khích lệ những người không được đào tạo chuyên môn làm những việc thực sự nguy hiểm. Thực tế cho thấy, trong khi thi hành “phận sự” của mình đã có nhiều hiệp sỹ gặp những tai nạn nghiêm trọng, hoặc bị kẻ xấu trả thù. Và phần thưởng cho hành động cao cả của họ ngoài vài bài báo vinh danh cùng những lời cảm ơn, nếu may mắn sẽ có thêm cái bằng khen và chút ít tiền thưởng, hoặc tiền từ các nhà hảo tâm giúp đỡ. Khi sự việc qua rồi, những hệ lụy còn lại về sức khỏe, tài chính và an toàn sinh mạng thì không ai khác mà chính bản thân và gia đình người hiệp sỹ phải gánh chịu.

Nên chăng thay vì cổ xúy cho thường dân phải làm những việc của một bộ phận công an được đào tạo kỹ năng bài bản, được hưởng lương và trợ cấp tương xứng với công việc của mình thì truyền thông nên tập trung định hướng cho người dân cần cẩn thận đề phòng tới mức tối đa mỗi khi ra đường để không tạo điều kiện cho kẻ xấu nổi lòng tham, và tránh đẩy người chứng kiến lâm cảnh nguy hiểm trước sự cố khi họ không chấp nhận trở thành người vô cảm.

Trong một lần đứng xếp hàng mua vé tại một nhà gare ở Thụy Sỹ, tôi đã chứng kiến một phụ nữ Á Châu bị người bán vé từ chối phục vụ do chị có hành động chen ngang những người tới trước. Có lần trong một nhà hàng, tôi chứng kiến người phục vụ lịch sự tới bàn kế bên yêu cầu hai thực khách nói chuyện nhỏ nhẹ hơn để không ảnh hưởng những người xung quanh… Người ta vẫn nói văn hóa tây khá lạnh lùng, nhưng người phương tây không vô cảm trong việc chấp nhận cái xấu diễn ra xung quanh. Nhờ vậy mà xã hội phương tây luôn được tiếng phát triển trong nền nếp, lịch sự.

Người Việt thường có xu hướng đao to búa lớn lý thuyết suông trong các vấn đề xã hội, ngay cả vấn đề con người vô cảm cũng vậy. Theo tôi, để trở thành một con người không vô cảm trong xã hội hoàn toàn là điều bất cứ ai cũng làm được, đơn giản như việc không xả rác bừa bãi, tôn trọng luật giao thông, và lên tiếng trước những hiện tượng xấu dù nhỏ… cũng góp phần cải thiện cộng đồng ngày một tốt đẹp hơn. Tiếc thay có thể những điều này được coi là quá vặt vãnh, mà giáo dục và truyền thông đều chưa bao giờ coi đó là điều trọng tâm trong việc định hướng xã hội.

Hương Vũ
(Gửi từ Thụy Sỹ)


Xem thêm:
- Nhân định và thiên lý
- Quá ẩu hay là sự ngây thơ đầy toan tính
- Nhìn đất nước từ cảm nhận thành phố nhỏ bên sông Hàn