Ông Chấn vô tội, ai phải bồi thường?

>> Nghèo đói không phải là bản án
>> Có bộ trưởng lo vì Táo quân
>> Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam "bắt mạch" bệnh viện
>> 'Viếng cứ viếng, phá cứ phá'
>> Nhiều bộ trưởng muốn chương trình Táo quân 'nhẹ nhàng'


Hoàng Sang

TVNN - Ngày 25/1, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã khẳng định ông Nguyễn Thanh Chấn vô tội trong vụ án giết người cách đây 10 năm. Các thủ tục đền bù, khôi phục quyền và lợi ích hợp pháp cho ông đang được các cơ quan chức năng khẩn trương tiến hành.

Trao đổi với VietNamNet về việc cơ quan nào phải bồi thường cho 10 năm oan sai của ông Chấn, luật sư Vi Văn Diện, Giám đốc Công ty luật Thiên Minh khẳng định: “Cơ quan cuối cùng xác định ông Nguyễn Thanh Chấn là người có tội phải chịu trách nhiệm. Trong vụ án này, Tòa Tối cao đã xét xử phúc thẩm và vẫn xác định tội nên sẽ phải bồi thường”.

Theo lời luật sư Diện, thông qua vụ án điển hình này, chúng ta vẫn có thể thấy được việc án oan, xử sai còn tồn tại nhưng cơ hội được phát hiện đưa ra “ánh sáng” như vụ ông Chấn thì không nhiều.

"Điều đáng bàn ở đây là những người tiến hành tố tụng, các cơ quan tiền hành tố tụng, từ địa phương đến trung ương, từ điều tra đến xét xử đều chưa thực sự khách quan khi nghiên cứu chuyên môn, nghiệp vụ và áp dụng pháp luật” - luật sư Diện nhận định.

Theo vị luật sư này, nếu có án oan sai chứng tỏ chỉ là phán quyết một chiều, mang tính áp đặt; người luôn kêu oan thì không thể buộc họ nhận tội một cách tự nguyện được. Người kêu oan cũng bỏ ngoài tai, không cần xem xét, bằng mọi hình thức ép cho bằng được để hoàn thành nhiệm vụ…

Về việc bồi thường cho ông Chấn, luật sư Dương Kim Sơn - Đoàn Luật sư Hà Nội cho hay: Theo quy định tại Khoản 2 – Điều 32 Luật trách nhiệm bồi thường nhà nước, trong trường hợp Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao xét xử tái thẩm huỷ bản án phúc thẩm và đình chỉ vụ án vì ông Nguyễn Thanh Chấn không thực hiện hành vi phạm tội giết người thì Toà án cấp phúc thẩm (Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Hà Nội) tuyên ông Chấn có tội phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho ông Chấn các khoản sau:

Thứ nhất là thiệt hại do thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút. Trong trường hợp trước khi xảy ra vụ việc, nếu ông Chấn có thu nhập ổn định từ tiền lương trong biên chế, tiền công từ hợp đồng lao động thì căn cứ vào mức lương, tiền công của tháng liền kề của ông Chấn trước khi xảy ra thiệt hại làm căn cứ để xác định khoản thu nhập thực tế.

Trường hợp trước khi xảy ra thiệt hại mà ông Chấn có việc làm và hàng tháng có thu nhập nhưng không ổn định thì lấy mức thu nhập trung bình của ba tháng liền kề trước thời điểm xảy ra thiệt hại làm căn cứ để xác định khoản thu nhập thực tế.

Trường hợp trước khi xảy ra thiệt hại mà ông Chấn là nông dân, ngư dân, người làm thuê…có thu nhập nhưng theo mùa vụ hoặc không ổn định thì lấy mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại tại địa phương; nếu không xác định được thu nhập trung bình thì lấy mức lương tối thiểu đối với cơ quan nhà nước tại thời điểm giải quyết bồi thường làm căn cứ để xác định khoản thu nhập thực tế.

Ngoài ra, các cá nhân trong HĐXX phiên phúc thẩm (Tòa án nhân dân tối cao) phải bồi thường cho ông Nguyễn Thanh Chấn những thiệt hại do tổn thất về tinh thần, thiệt hại về vật chất do bị tổn hại về sức khoẻ (nếu có).

Toà án cấp phúc thẩm phải xin lỗi công khai cá nhân ông Chấn bằng nhiều hình thức.

Cũng theo luật sư Sơn, sau khi bồi thường cho ông Chấn, Tòa phúc thẩm (cơ quan nhà nước đã thực hiện việc bồi thường) có quyền yêu cầu các thành viên Hội đồng xét xử phúc thẩm có lỗi trong việc xét xử oan sai phải liên đới hoàn trả cho Nhà nước khoản tiền đã bồi thường cho ông Chấn. Đồng thời, những người này sẽ bị xử lý trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

Liên quan đến bản án oan trái khiến ông Nguyễn Thanh Chấn phải ngồi tù oan gần 10 năm, trước đó, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang chỉ đạo các ngành tố tụng Trung ương khẩn trương minh oan, đền bù và khôi phục quyền lợi hợp pháp cho ông Nguyễn Thanh Chấn, đồng thời xử lý nghiêm minh sai phạm của tập thể, cá nhân đã điều tra, truy tố, xét xử oan.

Sau khi có chỉ đạo của Chủ tịch nước, các cơ quan ban ngành đã sớm vào cuộc. Các điều tra viên liên quan đến vụ án này cũng được triệu tập để lấy lời khai. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, vẫn chưa có thông tin từ cơ quan chức năng về việc:có hay không việc các điều tra viên dùng nhục hình để ép cung.

Trước đó, Đại tướng Trần Đại Quang - Bộ trưởng Công an cho hay: "Sau khi Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao ra quyết định tái thẩm, Bộ Công an đã giao cho cơ quan cảnh sát điều tra của Bộ phối hợp với các cơ quan tố tụng xử lý vụ việc này theo đúng thẩm quyền và trình tự tố tụng hình sự".

Bộ trưởng Trần Đại Quang nói thêm rằng, công tác điều tra xử lý các vụ án hình sự, nguyên tắc hàng đầu và xuyên suốt là không để lọt tội phạm, không để oan sai. Đồng thời, nghiêm cấm mớm cung, ép cung, bức cung, nhục hình.

Mới đây nhất, ngày 25/1, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã thông báo quyết định đình chỉ điều tra đối với ông Nguyễn Thanh Chấn. Quyết định này cũng khẳng định ông Chấn không liên quan đến vụ án giết người 10 năm trước tại thôn Me.

Xem thêm:
- Khi ‘đất nước’ lười đọc
- Welcome to lừa quốc
- Dân chủ không thể là cái bánh vẽ

Họ đang lún sâu hơn vào cái nghèo!

>> "Tám" Chuyện tiếng Anh
>> Về cái chết của Tướng Võ Nguyên Giáp
>> Nữ Trưởng quỹ kho tiền PG Bank tráo gần 250.000 USD bằng tiền âm phủ để đánh đề


Nguyễn Bổng

Xây dựng công trình hồ chứa nước Nước Trong, có hơn hàng trăm hộ dân tộc thiểu số ở hai huyện miền núi Tây Trà và Sơn Hà thuộc tỉnh Quảng Ngãi đã di dời vào các khu tái định cư, và bổng nhiên đã thoát nghèo nhanh chóng. Thế nhưng thực chất có đúng là họ đã thoát nghèo như chính quyền các địa phương xác định hay không?

‘Thoát nghèo’

Tại khu tái định cư Núi Vác, thôn Trà Veo, xã Trà Xinh, huyện Tây Trà, có một ngôi làng mới hiện lên giữa núi rừng hơn một năm nay, với những ngôi nhà mái ngói sang sát liền kề. Đây là nơi tái định cư cho hơn 30 hộ dân vốn nằm trong khu vực ngập nước hồ chứa nước Nước Trong. Bề ngoài trông sáng láng, nhưng câu chuyện bên trong ngôi làng tái định cư này thì không được như vậy.

Trước khi di dời về làng mới vào thời điểm cuối năm 2012, hầu như 100% số hộ này đều là hộ nghèo – nghèo mức không thể nghèo hơn. Nhưng bổng chốc sau khi di dời về làng mới, họ được chính quyền địa phương cho thoát nghèo rất nhanh chóng.

“Trong quy trình rà soát hộ nghèo, địa phương làm đúng theo hướng dẫn cấp trên. Chúng tôi dựa trên định mức thu nhập, cụ thể là người dân có tiền đền bù rất lớn, hộ ít nhất cũng được một trăm triệu đồng, nên chúng tôi rà soát và xác định họ đã thoát nghèo”, ông Hồ Thanh Thuyền, Chủ tịch UBND xã Trà Xinh, huyện Tây Trà, lý giải.

Nhưng có đúng là hơn 30 hộ dân tái định cư này đã thoát nghèo như ông Chủ tịch UBND xã Trà Xinh xác nhận?

Thực tế hoàn toàn không đúng như vậy, bởi sau khi vào tái định cư thì hầu hết số hộ dân này có thu nhập gì đâu! Trước hết là nói về đất ở, mỗi gia đình được cấp chưa được 200 m2 đất. Vậy nên “vào ở khu tái định cư này, chỉ làm được mỗi một cái nhà, chuồng gà, chuồng heo, chuồng bò đều không làm được, vì mặt bằng chật quá, ngay như làm cái nhà ở cũng chật. Không làm được chuồng trại chăn nuôi gà, heo, bò, nhưng không phải biết làm sao, phải chấp nhận!”, ông Đinh Văn Dương, người Hrê trong khu tái định cư Núi Vác, chia sẻ.

Đất ở tái định cư là như vậy, còn đất sản xuất thì bế tắc hơn. Đối với một số ít hộ còn chút đỉnh diện tích nương rẫy nằm ngoài khu vực ngập nước lòng hồ, còn tiếp tục sản xuất, đảm bảo một phần cái ăn. Nhưng đối với đa số hộ còn lại vì chưa được bố trí đất sản xuất, hơn một năm nay ngồi nhà, và ăn dần vào số tiền đền bù.

“Vào đây chỉ được cái nhà ở, không có chỗ làm ăn, đất ruộng, rẫy đều không còn. Không biết làm gì ăn, cứ ở miết trong nhà, còn tiền đền bù còn cái ăn, hết tiền đó không biết sẽ ăn gì!”, ông Đinh Văn Bài, một người dân tộc Hrê khác trong khu tái định cư Núi Vác, nói.

Hay nghèo hơn?

Không chỉ hơn 30 hộ dân ở khu tái định cư Núi Vác, thôn Trà Veo, xã Trà Xinh, mà hầu như hàng trăm hộ dân các huyện Tây Trà, Sơn Hà đã di dời vào các khu tái định cư để nhường đất xây dựng công trình hồ chứa nước Nước Trong cũng trong tình cảnh tương tự.

Hơn 5 năm trước, hàng trăm hộ đồng bào Kor xã Trà Thủy, huyện Trà Bồng, tỉnh Quảng Ngãi cũng được huy động di dời để nhường chỗ ở và đất đai sản xuất cho một công ty tư nhân xây dựng công trình thủy điện Hà Nang. Công trình thủy điện này đã hoàn thành, khai thác, chẳng biết mang lại lợi ích cho họ bao nhiêu nhưng lợi ích của hàng trăm hộ dân sau khi di dời thì rất khốn khổ. Đã 5 năm sau ngày di dời ra khỏi làng, hàng trăm hộ dân chẳng biết làm gì để mưu sinh, vì không có đất sản xuất và cũng chẳng có ngành nghề. Một số hộ làm liều phá rừng làm nương rẫy nhưng lập tức bị ngăn chặn vì rừng quanh chỗ ở mới của họ là rừng phòng hộ.

Chấp nhận di dời tái định cư, tư liệu sản xuất của người dân đã được hoán đổi thành tiền đền bù, nhưng chính quyền địa phương dựa vào đó và xác định họ đã thoát nghèo! Thực tế là họ đang bị lún sâu hơn vào cái nghèo, nghèo dưới đáy. Bởi trước khi tái định cư, họ có đầy đủ tư liệu sản xuất nhưng vẫn nghèo. Thế rồi sau tái định cư, tư liệu sản xuất cũ không còn, họ phải ăn dần vào số tiền nhận đền bù – nghĩa là họ đang ăn dần vào tư liệu sản xuất.

Thực chất là như vậy, họ hoàn toàn chưa thể thoát nghèo như xác định của nhà chức trách. Chính xác là họ đang lún sâu hơn vào cái nghèo.

© 2013 TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC 


Xem thêm:
- Cơn bão tâm linh
- Ngoại cảm - ô hô
- Ngày xưa vua Quang Trung thích nghe công chúa Ngọc Hân hát quan họ???

Chính sách đất đai: Không biết đâu mà lường

>> ĐH Quốc gia Singapore tốt nhất châu Á
>> Cty TQ bị đuổi khỏi triển lãm vũ khí lớn nhất TG
>> Kỷ luật 7 lãnh đạo xã để xảy ra xây dựng trái phép
>> Chính sách đất đai bất cập hay là vấn đề “lợi ích nhóm” và sự vô cảm của những kẻ thực thi


Tư Ếch

Đây là một câu chuyện có thật.

Gia đình ông Sáu Tánh có hơn 10 công ruộng, ông sinh được 4 người con. Mảnh đất mà ông đang ở có từ thời xa xưa, từ cái thời ông tổ nhà ông khai khẩn đất hoang mà có, trải qua từ thời nhà Nguyễn, thời Pháp, thời đế quốc Mỹ, ông chẳng mắt thẻo đất nào dù có lúc gia đình ông chạy loạn mấy năm mới tìm về. Ông chia cho 4 người con của ông mỗi người chừng hơn 2 công ruộng. Phần còn lại chừng khoảng 1 công đất có ngôi nhà ông đang ở, ông giữ lại cho mình.

Vào năm 2003, chính quyền có dư án xây dựng khu dân cư tại vùng đất mà gia đình ông đang cư ngụ. ban đầu, chủ đầu tư ra giá, bồi thường mỗi công đất là 35 triệu đồng, tính cụ thể là 35 nghìn/m2. Tiền sẽ trả làm 3 đợt. Chế độ hậu mãi là, sau khi xây dựng khu dân cư, mỗi đầu hộ dân sẽ được mua một nền đất tái định cư trị giá bằng 50% giá bán thực tế. Họ đoán chừng 20 triệu đồng/nền đất khoảng 80-100m2. Họ họp dân với một buổi họp diễn ra hết sức vui vẻ và cởi mở có bánh kẹo, hoa quả và mỗi người dự họp được tặng theo 1 phong bì có 50 nghìn đồng, 2 ký xà bông, 0.5 ký bột ngọt, hai chai nước mắm hiệu “nước mắm cá cơm Quốc Hải”,  1 ký đường cát trắng nhãn hiệu “đường Biên Hòa”.

Trong buổi họp đó, đa phần mọi người đều vui vẻ. Tính ra, mua một nền nhà có đầy đủ đường xá đi lại, hệ thống điện nước, cô sở hạ tầng... nếu làm tạm một căn nhà cấp 4 khỏang 40 triệu đồng nữa thì coi như “an cư lạc nghiệp”.

Buổi họp đó, trong gia đình ông Sáu Tánh chỉ có hai người con trong 4 người tới dự. Một người bị ốm còn cậu út Mót thì đi làm công ở xa không về kịp.

Hai người con của ông Sáu sau khi đi họp về, họ nhận phần bồi hoàn giống như hàng trăm hộ nông dân khác nhưng món tiền so với họ quả là to lớn. Hàng loạt gia đình mua xe máy chạy rầm rầm, sắm ti vi, đầu hát karaoke rộn ràng cả khu xóm… quả là bộ mặt xã hội đã khá lên thấy rõ sau vụ bồi thường.

Một số rất nhỏ các hộ gia đình, họ không đồng ý nhận bồi thường theo giá nhà đầu tư đưa ra. Sau hơn một năm cù cưa, ban quản lý dự án mời riêng từng hộ lên thương lượng. Theo quan sát, cứ ai đến sau thì giá sẽ được bồi thường cao hơn người đến trước đó… Và anh con trai út Mót của ông Sáu là một trong những người cuối cùng nhận giá bồi thường để họ giải toả mặt bằng thi công. Giá thoả thuận được đưa ra là 98 triệu/ 1000m3; gấp 2,8 lần so với số tiền mà anh chị em của anh nhận được.

Ai cũng thấy kỳ cục, nhưng không ai đủ chữ nghĩa để viết đơn thưa gửi… Chẳng ai làm thế cả.

Và ai cũng thấy qua dự án này đã xuất hiện một mỹ ngôn “đại gia Lợi”, người trước đây là chủ lò heo quay, buôn bán gà vịt. Anh ta giàu lên một cách chóng mặt.

Cũng từ khi đó, người con trai thứ hai của ông Sáu là anh Hai Lép phải quay về ở cùng cha mẹ. Dân cả vùng đó dù có được mua nền đất tái định cư thì họ cũng sang nhượng “bán non” vì họ không quen cuộc sống thiếu đất nông nghiệp. Miếng đất nhỏ và căn nhà ông Sáu không nằm trong khu quy hoạch, nguồn gốc ghi trong tờ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là đất vườn, có một con đường nhựa chừng 6 m ngang chay qua trước căn nhà.

Sau khi nhận tiền bồi thường đợt 3, anh Hai Lép lại được cha mẹ cho “ra riêng” lần thứ hai khi làm giấy xẻ 150 m2 đất cạnh bên, cho gia đình nhỏ của anh. Anh Hai Lép muốn cất nhà với số tiền trong tay còn lại khoảng 50 triệu đồng. Khi lên làm thủ tục xin cất nhà, cán bộ địa chính phường nói rằng, trước tiên phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp lên đất nhà ở, nếu không thì anh phạm luật và có thể bị phá nhà bất cứ lúc nào. Số tiền theo tính toán khoảng 24 triệu đồng.

Anh Hai Lép không thể làm giấy chuyển mục đích sử dụng được vì số tiền đó quá khả năng của anh. Cán bộ điạ chính đã “bày” một kế giúp anh là: dùng một số tiền nhỏ thôi (khoảng 3 triệu đồng) bồi dưỡng cho mấy “ổng”,  họ sẽ làm lơ cho anh làm nhà. Sau khi làm xong rồi, họ sẽ tiến hành kiểm tra và sẽ phạt (khoảng 2 triệu đồng nữa) thì coi như xong, anh Hai Lép khỏe re, cứ thế mà ở trong một ngôi nhà trên nền đất vườn trong một khu dân cư mới. Cả vùng đó, chẳng còn ai có đất để canh tác nữa, nó đương nhiên phải là đất ở đô thị nhưng chủ sở hữu vẫn sở hữu đất vườn. Muốn danh chính ngôn thuận được công nhận là đất nhà ở, họ phải đóng tiền cho nhà nước dù rằng mảnh đất đó vẫn nằm đó chẳng có thay đổi gì. Tự nhiên, cán bộ xã phường trở thành “ân nhân” của anh Hai Lép, vì họ biết “lách luật”, đã giúp anh đỡ mất một khoản tiền rất lớn mà anh vẫn xây được nhà.

Đây chỉ là câu chuyện trong một nghìn lẻ một câu chuyện xảy ra trong một gia đình nông dân làm lúa tới 6-7 đời. Tác giả xin không kể những diễn biến sau đó, nghĩa là họ làm gì để sống, kiếm tiền bằng cách nào, số phận họ ra sao, ai còn ai mất…

Nếu chính quyền nào, địa phương nào chịu khó điểm danh/điều tra thì không khó để nắm được số lượng nhà/nhà trọ/công xưởng/nhà kho,….xây dựng trên đất sản xuất chứ không phải đất ở đô thị (đặc biệt xảy ra ở những vùng vừa mới nâng lên khu dân cư/đô thị hay sát nhập với thành phố/thị xã/huyện lị). Đó là lý do mà tại sao khi nhà nước có kế họach thu hồi đất khu này khu khác sẽ có trường hợp hàng trăm ngôi nhà trái phép bị phá bỏ.

Tác giả xin dừng lại, dành lời bàn cho những ông/bà ngồi trong Quốc hội đang manh nha bàn lại chuyện về sửa đổi luật đất đai.


Xem thêm:
- Tại Mai An Tiêm quá ỷ lại
- Tiên sư cha thằng cơ chế !
- "Thị trấn ma" giữa Bắc Kinh và Thiên Tân: 3.000 biệt thự không bóng người