Sự yên ổn của mặt ao tù nước đọng

>> Cải lương vay nợ ngày cận Tết
>> NT Phạm Bình Minh: ASEAN sẽ mạnh nếu đoàn kết khi thương thuyết
>> "Văn hóa tranh luận là kết quả của một quá trình lâu dài"

Nhân chuyện bác Thái Bá Tân bị chê là dịch thơ Haiku sai, lại còn đem bác Nhật Chiêu ra để so sánh, mình nhớ tới buổi giới thiệu sưu tập tác phẩm của Phan Khôi do nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân sưu tầm và chỉnh lý.

Trong buổi đó, khi lý giải vì sao ông Phan Khôi có thể viết những bài báo phản biện, đấu tranh mạnh mẽ như thế, viết nhiều lĩnh vực như thế… nhiều người tham dự đã nêu những lý do, như thời đó là thời thuộc Pháp nhưng dù sao chính quyền Pháp vẫn thực hiện tự do báo chí, có dân chủ nhất định, do sự dũng cảm “dám nói” của Phan Khôi và kiến thức tri thức vững chắc của ông trên nhiều lĩnh vực…

Mình thì nghĩ thêm một lý do, đó là, đọc những bài trao đổi của ông và các bậc thức giả thời đó, có khi nội dung tranh luận thật là gay cấn nhưng lời lẽ thì thật là ôn tồn, đúng mực, không gay gắt không ám chỉ hay phê phán cá nhân xúc phạm đời tư của nhau, không miệt thị kiểu như “ông biết gì về lĩnh vực này mà nói”, không đả kích kiểu “cái ông này chỗ nào cũng xía vô”…

Trong cuộc sống cũng như trong học thuật, tranh luận, phản biện, đối thoại là chuyện cần và phải được coi là bình thường. Mỗi người có tự do bày tỏ chính kiến của mình và để người khác tự do “mở miệng”. Trong môi trường văn hoá tranh luận tôn trọng nhau, người ta có thể và dám nói. Bằng không, người ta không dám hoặc chán chả buồn nói! Tệ hơn nữa, người ta “mở miệng” là chỉ chửi nhau, nhục mạ nhau.

Khi không ai nói gì thì có vẻ như yên ổn, nhưng là sự yên ổn của mặt ao tù nước đọng.

Nguồn: FB Hậu Khảo Cổ


Xem thêm:
- Dự báo
- Bữa tiệc của chó?
- Nếu Cụ Hồ còn sống… (*)

Phạm Xuân Ẩn

>> Phạm Xuân Ẩn: Tên người như cuộc đời
>> Phạm Xuân Ẩn và huyền thoại nghề báo khiến Mỹ 'chết sặc'
>> ‘CIA muốn học hỏi từ Phạm Xuân Ẩn’
>> Trần Dân Tiên thực là ai? (nhân tiện mời bà con xem lại bài >>> này!)
>> Độc quyền quảng cáo ở Đà Nẵng: Nhiều “đặc ân” cho VietArt OOH

Hai Trung Phạm Xuân Ẩn X6: Điệp viên quá hoàn hảo

Một người đi suốt hơn 15 năm Sài Gòn (tính từ khi học xong ở Mỹ trở về) ở một vị trí kỳ lạ như Phạm Xuân Ẩn, cho đến cuốn sách tiểu sử nổi tiếng nhất, Perfect Spy của Larry Berman, vẫn không khám phá được ở tầm sâu, như chính tác giả viết với không ít cay đắng:

"Một trong những điều mà tôi cảm thấy tiếc là đã không đề nghị Ẩn nói kỹ càng về cuộc xung đột hay căng thẳng nội tâm giữa việc biết bạn bè mình đang bước vào một cái bẫy kinh khủng mà ông và những người khác đã góp sức để giăng ra, và việc chẳng thể làm gì khác ngoài câu nói, "Hãy cẩn trọng". Tôi phân vân không biết trong cuộc đời của ông, ông có trải qua những đêm mất ngủ hay cảm thấy băn khoăn về mặt đạo đức hay không" (tr. 230 bản tiếng Việt).

"Những băn khoăn về mặt đạo đức" có tồn tại ở Phạm Xuân Ẩn không, nếu có thì dưới hình dạng thế nào?

Tác giả đã khéo tạo ra một số cao trào, trước tiên là việc Phạm Xuân Ẩn cứu phóng viên Anson để mở đầu, rồi các chi tiết như Phạm Xuân Ẩn chính là người Việt Nam đầu tiên xuất hiện ở trung tâm tị nạn sau này (quanh quẩn Santa Ana), và khi vợ con ông chạy khỏi Sài Gòn năm 75, nơi đầu tiên họ đến cũng chính là ở đó, chỗ Phạm Xuân Ẩn đã học nghề báo trước đó gần 20 năm (Orange Coast), hoặc chi tiết Trần Kim Tuyến được Phạm Xuân Ẩn nhét vào qua khe cửa để kịp lên chuyến trực thăng cuối cùng, rồi lại được tướng Trần Văn Đôn, một kẻ thù khác của mình, đỡ lên máy bay.

Nhưng rốt cuộc Phạm Xuân Ẩn là như thế nào? tầm vóc câu hỏi này quá lớn, cũng như tầm vóc những gì Phạm Xuân Ẩn đã làm, toàn vào những thời điểm then chốt: Ấp Bắc, Mậu Thân 68, mùa hè đỏ lửa 72 rồi vị trí xung yếu của Buôn Mê Thuột hồi đầu 75 để bắt đầu chiến dịch HCM.

Không thể hiểu nổi, chỉ biết là Phạm Xuân Ẩn giống hệt một số nhân vật đặc biệt nhất, phức tạp nhất trong các tác phẩm của John Le Carré; ngay tên quyển sách Perfect Spy cũng gợi nhớ ngay đến A Perfect Spy của Le Carré, và Phạm Xuân Ẩn đặc biệt làm ta nghĩ đến những nhân vật nói vô cùng nhiều, vô cùng quảng giao và có cái nhìn sắc sảo kỳ lạ, đặc biệt là The Taylor of Panama của Le Carré - giống nhất ở đặc điểm: vỏ bọc hoàn hảo.

Đây là bài viết của Stanley Cloud, đồng nghiệp cũ của Phạm Xuân Ẩn ở Time, khi Phạm Xuân Ẩn qua đời.

Bản dịch mới của anh Đỗ Hùng rất tốt, khác hẳn version tiếng Việt trước đây, mà tôi chỉ đọc được một đoạn rồi bỏ; ngoài vài chi tiết lặt vặt như một số lỗi typo, cách gọi hơi buồn cười "quần đùi kiểu Bermuda" hay một cái tên phim có dấu chú thích nhưng lại không thấy chú thích đâu; tr. 235 khá funny với hai chữ "Đảng" bị dán đè che đi hehe (nhưng lại dán đè sót cùng chữ ấy vài trang sau đó).

Có một chi tiết này còn funny hơn: khi viết cho tờ báo sinh viên hồi còn theo học bên Mỹ, Phạm Xuân Ẩn trích dẫn Napoléon, "Sau ta là hồng thủy"; nếu Larry Berman kể đúng thì PXA đã nhớ nhầm, hoặc theo một nguồn nào đó không khả tín lắm, câu "Après moi, le déluge" trước nay theo truyền thống vẫn được cho là câu nói của Louis XV.

Ở tr. 300 có câu này (chép nguyên văn): "Tôi lo lắng bởi một ai đó bên an ninh sẽ dễ dàng nói không với con trai của tôi vì những điều tôi vừa mới nói. Lần này tôi đã gặp may. Tôi nghĩ là họ cho rằng bằng cách cho phép con tôi tới Mỹ. Vì thế, điều trái ngược với lo ngại của tôi thực sự đã xảy ra".

Nguồn: Nhị Linh


Xem thêm:
- Chính trị & sex
- Quyền năng của chữ nhẫn
- Phỏng vấn một giám đốc tình báo : Đào tạo và tuyển mộ

Phạm Xuân Nguyên - Một cái tên "hót" vì việc dạo quanh hồ Gươm

>> Phong trào đừng nên làm ào
>> Phê bình chỉ điểm
>> Người mọc đuôi


NGÔ THỊ KIM CÚC

Nếu tìm hiểu về Phạm Xuân Nguyên từ những nguồn khác nhau, người ta sẽ chẳng biết vẽ chân dung anh thế nào, bởi vì, có rất nhiều trong một.

Đó là người đã định đầu tư sâu cho văn học miền Nam khi mới trở thành nghiên cứu viên của Viện văn học. Là một dịch giả có thể chuyển ngữ ba thứ tiếng Nga, Anh, Pháp tốt như nhau. Là người hay giúp đỡ các chuẩn tiến sĩ viết luận văn, trong khi mình nhất định dừng lại ở văn bằng cử nhân. Một giảng viên đầy lôi cuốn với sinh viên nhờ kho kiến thức uyên bác và cách diễn đạt tinh gọn. Một người dẫn chương trình sinh động và thâm thúy. Một bạn rượu vui tính, ít khi làm phiền ai. Một cộng tác viên không bao giờ nói không khi được nhờ cậy. Một cái tên “hot” vì việc dạo quanh hồ Gươm. Là Phó chủ tịch rồi Chủ tịch Hội Nhà văn Hà Nội…

Sao trong một người lại có thể sống chung nhiều con người khác nhau như thế? Thật ra, điều đó không hề mâu thuẫn mà là một tổng thể đa dạng, cân bằng, ổn định. Bởi vì Phạm Xuân Nguyên trong bất cứ vai trò nào cũng thực hiện với trách nhiệm và chất lượng cao nhất có thể.

Là người từng đưa Phạm Xuân Nguyên đến gặp bác Lê Ngộ Châu, Chủ nhiệm Tạp chí Bách Khoa (Sài Gòn) để nhờ bác kết nối với những nhà văn miền Nam khác, tôi đã thực sự tiếc khi kế hoạch về văn học miền Nam của Nguyên không thể thực hiện. Biết rõ một nền văn học để có thể nói về nó một cách chính xác, đó chẳng phải là cách làm khoa học và thấu tình đạt lý hay sao. Nhưng có lẽ ý định đó đã đi sớm hơn thời đại của mình nhiều bước quá chăng?

Những bài nghiên cứu, phê bình văn học của Phạm Xuân Nguyên xuất hiện khá đều trên mặt báo. Và dù anh khen hay chê tác phẩm thì người đọc cũng dễ dàng nhận ra thiện ý và tâm thành của tác giả. Văn hóa tranh luận được tôn trọng, và sự quy chụp hoặc đánh tráo khái niệm không có trong cách làm của anh. Người ta có thể tán thành hay không nội dung bài anh viết, nhưng vẫn phải thừa nhận sự khách quan đúng mực của nó. Ngay trong thời điểm xảy ra những tranh luận căng thẳng nhất, bài viết của Phạm Xuân Nguyên dù quyết liệt, thẳng thắn nhưng chưa bao giờ xúc phạm hay có ý xấu với bất kỳ ai. Có lẽ điều đó bộc lộ nét đặc trưng của con người anh: hòa nhã, dễ gần. (hết trích)

Xem hết toàn bài tại >>> đây! - Nguồn: Thanh Niên

P/s: Thấy dòng chữ 'Một cái tên "hót" vì việc dạo quanh hồ Gươm' có gì đó tếu tếu mà nhiều ẩn ý, lấy đặt tên cho entry này luôn!


Xem thêm:
- Phản giáo dục
- 'Tôi sẽ nhận làm Luật Biểu tình'
- Bản dịch càng mượt mà tiếng Việt bao nhiêu càng sai nhiều bấy nhiêu?