Hồn Tết...

>> Lì xì bằng… “chuyện ấy”
>> Một chiều trong công viên 29/3 nghĩ về Đà Nẵng
>> Thưởng Tết: Tương ớt, 700 triệu & chuyện cào bằng
>> Ngựa ở phố cổ Hội An


Mai Linh

(Toquoc)- Không có sương mỏng và mưa phùn thì không biết nói gì với mùa xuân...

Hoá ra không thể đặt hàng với mùa Xuân như không thể đặt hàng với tình yêu.

Xưa rồi những Tết xưa khi cụ Vũ Đình Liên viết: Những người muôn năm cũ/ hồn ở đâu bây giờ.

Được may áo mới từ thuở lọt lòng cho đến thành niên vẫn còn là kỷ niệm trong ta từng chân tơ kẽ tóc. Được đi chợ cùng mẹ để sắm manh áo mới rồi xênh xang khoe khắp đầu làng cuối ngõ là thông điệp của mùa Xuân tí hon.

Cái con lợn tò he mua ở đầu chợ quê thông điệp sự lớn dần của đời người để bỏ đi trò chơi trẻ con hồn nhiên ấy...

Con người lớn lên từ những hoài niệm chẳng đâu vào với đâu. Chẳng một thông điệp nào quan trọng hơn những thông điệp ấu thơ truyền cho sự trưởng thành...

Một ai đó giới thiệu: tôi quê Hà Nội thì tức là người không có quê theo cả nghĩa bóng và nghĩa đen. Liền hỏi: thế Tết này anh ăn Tết ở đâu? Không có câu trả lời mà chỉ thấy thẹn thùng.

Ngày xưa, cái ngày không đủ cơm ăn áo mặc sao vẫn có Tết quê. Tết- nội hàm của nó là những ngày tận hưởng sự sung túc của vật chất và tinh thần mà sao vẫn được duy trì với những làng quê chạy bữa. Đi ăn cỗ là ghê lắm, đi ăn cỗ Tết còn oai gấp vạn lần. Mặc áo mới, đi dép mới để đi ăn cỗ là phần của ông bà bố mẹ đâu đến phần những đứa trẻ ranh.

Ngày xưa nghèo nhưng vui trong tâm thế thời cuộc ai cũng giống ai. Thóc gạo chẳng ai hơn ai, tiền bạc chẳng ai hơn ai và cái nghèo là sở hữu toàn dân. Lúc ấy đùm bọc nhau như lá dong gói gạo nếp, đậu xanh và nhân thịt. San sẻ cho nhau như nước giếng làng. Bù trừ và bình đẳng với nhau như câu đối Tết…

Tết là quên hết những tranh cãi, đối chọi, đánh chửi nhau. Không còn hận thù, chỉ còn hoà hiếu.

Tết là bánh chưng xanh, là giò, là chả, là mứt Tết, kẹo lạc, kẹo vừng, là chơi chắt, chơi chuyền, tú lơ khơ, tam cúc...

Cả làng là một sân đình, một chiếu.

Nhớ ẩm thực làng quê và hương khói âm thầm trong chiều cuối năm...

Da diết nhớ...

Thị xã, đô thị thuở nghèo ấy được phân phối Tết trong niềm vui được bao cấp.

Thường thì mỗi nhà được một vài cân thịt tuỳ theo nhân khẩu. Có thêm mấy lạng đậu xanh, vài phong bánh, chút mứt kẹo và hai thanh pháo tép.

Hầu như Tết lại được khiêng ra từ các làng quê. Từ chú bác cô dì nghèo đến anh chị em nghèo. Tết đô thị xum hơn từ quê nghèo thường xuyên đứt bữa nhưng lại có lợn gà ngan vịt nuôi dành cho ngày Tết.

Thế là vừa nuôi giấu che chở bom đạn cho đô thị những năm chiến tranh oanh liệt, vừa nuôi đô thị những ngày Tết với đặc sản quê mùa theo tinh thần nhịn miệng đãi khách.

Bây giờ làng quê vẫn mang cái bụng tốt ấy sống cùng đô thị, thậm chí sống với thế giới. Cái gì xuất khẩu chẳng từ quê trong khi sự phát triển của quê lại là biến làng thành đô thị.

Đôi lúc thấy bùi ngùi...

*

Mỗi năm, theo đà tiến bộ, quê lại đổi thay...

Mỗi năm cắt bớt đi một vài nét truyền thống của ông bà, tổ tiên thay vào đó là Hip Hop và hủ tục. Hip Hop ở làng quê là một thứ hủ tục không khác gì sự sát phạt chiếu bạc. Nó đánh nhau với nét đẹp của quê.

Bây giờ đô thị lại tài trợ cho quê những thứ không bổ béo chút nào. Quê không nấu bánh chưng, không làm mứt Tết, không vẽ câu đối, không trải chiếu hoa... Không. Rất nhiều không.

Quê không còn lửa, không còn thức đêm, không còn xì xụp xào nấu, không còn dụi mắt, không còn nói thầm con con bố bố bên than hồng. Không.

Quê mất đi tự sự thiêng liêng mà chỉ quê mới có.

Truyền thống đã bị đóng gói theo nhu cầu tiện nghi...

Chúng ta lớn lên nhưng thực ra chúng ta đang bé lại...

Những cái Tết chỉ còn vẹn nguyên ở tuổi lên mười, trong niềm vui đen thủi của khoai vùi than trấu, vớt bánh chưng xanh trong một sáng Xuân nghi ngút sương mờ...

Những điêu khắc quá khứ không bao giờ lạc hậu...

Xem thêm:
- Nhận lỗi
- Hôi của và chiến lược "thiên thời"
- Đó cũng chỉ là chuyện hôi của cấp thấp

Hơn vạn ngày đã cũ...

>> Ngồi tù vẫn điều đàn em giết người thuê
>> Tòa bỏ lọt một tội khác của Dương Tự Trọng?
>> Giọt nước mắt của những người tiên phong
>> Ai bảo hài Xuân Hinh chán?
>> Vietnam jails former banker to life for $200m fraud

1. Cứ đến dịp đáo niên, có ai rỗi rãi ngồi cộng trừ nhân chia, coi mình đã sống được bao nhiêu ngày? Ví dụ như tôi, cứ tính một năm là 365 ngày, tính đến tết này là được gần 13.000 ngày. Và trong mười mấy ngàn ngày đã cũ xì đó, có bao nhiêu lần bạn tự hỏi sao ta lại có mặt trên đời, kiểu câu hỏi mà con nít bây giờ hay dùng là: mục đích bạn đến trái đất này? Hồi nhỏ, khi dùng một tấm gương để phản chiếu lại hình ảnh của mình trong một tấm gương lót tủ buýt phê, tôi luôn có cảm giác sợ hãi, vì hình ảnh phản chiếu không có điểm dừng, nó tiếp tục ánh xạ mãi mãi. Kiểu mà những người làm truyền hình có thể hình dung khi họ trực tiếp lên sóng hình ảnh cái monitor đang chiếu những gì mà họ đang trực tiếp. Đó là sự vô cực. Nó khiến tôi liên tưởng đến sự vô định. Năm 8 tuổi, tôi có đọc một cuốn kinh của nội, đại loại nói về sự luân hồi của nghiệp, nó cứ diễn tiến mãi như vòng xoắn trôn ko thấy kết điểm, nếu như người ta không tự thoát ra. Từ đó, tôi luôn có cảm giác sợ hãi sự vô định của cuộc đời. Nhứt là sau khi, một thằng nhóc cùng tuổi trong xóm bị chết đuối.

2. Hồi nhỏ, ở Đà Nẵng, nhà tôi to nhứt xóm. Tuy nhiên, sau giải phóng, cái nhà chỉ còn vẻ hào nhoáng bên ngoài, 4 tầng lầu khi trời mưa đều bị dột. Buồn cười nhứt là năm tôi học lớp 1, là năm 1984, cũng là năm mà ký ức của tôi có vẻ như tồn tại một cách rạch ròi và rõ ràng. Năm đó, tôi nhớ bà nội nuôi heo trong hồ bơi trên sân thượng. Tôi có hỏi, sao phải nuôi trên này, nội nói, nuôi trên thượng thì công an, thuế vụ sẽ không biết, và đó là món tiền tiết kiệm mà nội để dành làm đám cưới cho chú út. Phải nói, mùa mưa bão, nhà tôi tuy có thấm dột, nhưng vẫn là căn nhà an toàn nhứt xóm để trú bão và cả những nỗi sợ vô hình bên ngoài nhà. Sau này, năm 1992, nhà được bán lại cho công ty Bitis. Năm 2001, tôi về Đà Nẵng,  dân trong xóm kể, nhân viên Bitis ngủ trên phòng họp ở tầng 3 (vốn là phòng thờ),  thấy có ông già râu tóc bạc phơ, đầu bịt khăn đỏ, cầm gậy đuổi đánh.Thăm nội, kể nội nghe, nội nói đó là ông cố, ông rất khó chịu khi có người lạ ngủ nơi tôn nghiêm nhứt của nhà. Vậy đó, nhưng tôi nhớ, khi còn ở nhà cũ, thỉnh thoảng lúc buồn, hay lười học, tôi thường hay trốn lên phòng thờ, nằm dưới mấy cái bàn, ngủ ro ro, mặc cho bà nội tụng kinh lúc sáng, chiều.

3. Vài câu chuyện trong cuốn Ngọn Nến Bên Kia Gương, của cô Minh Ngọc (bạn mẹ tôi), mẹ bảo, rất nhiều sự kiện cô Ngọc lấy từ gia đình mình để hư cấu. Bên ngoại, nhiều chuyện không tưởng đã xảy ra. Gần giải phóng, thì ông ngoại dắt cả bầu đoàn thê tử bỏ Sài Gòn ra Huế sống. Mẹ đang học Văn khoa trong này cũng chuyển  ra Huế học. Rồi thì giải phóng vào, một cuộc bể dâu đến vô cùng. Từ đó tuổi thơ tôi, khi hè về, khi tết nhứt đến là gắn liền với đèo Hải Vân, với đoàn tàu chợ chạy hơn 100km mà mất nguyên một ngày. Tôi nhớ nhiều lần, sáng sớm ở Đà Nẵng lên tàu, thì đến 11h, 12h đêm mới tới Huế. Ở Huế, những ngày giáp tết, dì tôi ít khi cho vô Thành chơi, dì nói thời điểm đó ma nhiều. Nhưng tôi không tin. Và có một năm, vào những đêm 29, 30 tết,  tôi trốn dì, đi vô Thành, hương cắm đầy đường, thời đó điện cúp luân phiên, nên đi trong thành mà cứ như đi ở nghĩa địa. Và đã sợ. Ở Huế, rất nhiều nhà chung ngày giỗ vào dịp tết, có nhiều nhà lén mở nhạc Trịnh, bài "Hát trên những xác người"... Huế rất cổ kính, Huế cũng bi ai và hoang liêu cả lòng người những năm 80 của thế kỷ trước.

4. Vào Sài Gòn, gần 20 năm, thỉnh thoảng không nguôi cảm giác nhớ Đà Nẵng, nhớ Cầu Hai, nhớ Huế. Thế nhưng, từ sau dịp bà nội, rồi bà ngoại mất, tôi về đó,  nhưng chẳng còn cảm giác nhớ thương. Đôi lần, ngồi ở Đà Nẵng, tôi tự hỏi, mình sẽ làm gì để sống nếu quay về đây. Vài ba ngày là chồn chân, chỉ muốn về Saigon, để cắn đít thằng con mới nói bập bẹ. Có một điều tôi luôn day dứt, những năm nội còn sống, tết nào y một, điện thoại, về đi con, tao cho tiền mua vé tàu. Và cũng y một, năm nào cũng thế, tết, chẳng bao giờ về Đà Nẵng. Đó có thể là một điều rất sai trong vạn điều sai lầm mà tôi mắc phải. Nghĩ tới, mắt vẫn luôn cay.

5. Nói cho cùng, sống trên đời, đôi khi tình thương là thứ mà không tiền bạc nào mua nổi. Vì nếu tình thương mua được bằng tiền thì nó là sự phục vụ chứ ko phải là tình thương. Tình thương là vô điều kiện giữa những người cùng huyết thống, và giữa những người không cùng huyết thống. Ai may mắn, thì sống cuộc đời viên mãn trong tình thương mến. Cũng coi đó là mục đích để sống, để xây dựng, để kiếm tìm trong một cuộc đời vốn bản chất là vô nghĩa. Tự ta thôi.

Cuối năm, hoài niệm cũng chỉ để tĩnh tâm. Đôi khi, cười chỉ là cách để chúng ta bước qua thời gian, đi tới những khoảng vô định và miền vô cực phía trước.

Vững lòng !

Nguồn: FB Tuệ Hoan


Xem thêm:
- Câu chuyện lãnh tụ
- Vỉa hè và người bán hàng rong
- Đừng lôi tổ quốc gói gọn trong một cái giường